HOME
Ik heb altijd een bepaalde waarde aan materiële dingen gehecht. Deze waarde heeft voor mij nooit gelegen in de monetaire kostbaarheid van het object, maar de kostbaarheid van de herinnering die het bij mij oproept. Ik zou wel kunnen zeggen dat ik een emotioneel waardeoordeel plak aan de dingen om mij heen. Of laat ik zeggen, de dingen die ik in een bepaalde tijdsperiode om mij heen heb, worden omhult door een herinnering van de emotie die ik in die tijd gevoeld heb. Dit kan een hele fijne emotie zijn geweest die een warme herinnering met zich meedraagt, maar ditzelfde gebeurt ook met de minder fijne emoties. En het is de tijd van de minder fijne emotie waaruit mijn innerlijke behoefte voor omhul jouw herinnering is ontstaan.
Het concept van totale doodsangst was mij nog vrij onbekend. Ik ben altijd redelijk vatbaar geweest voor overkomelijke angsten, maar dat je lichaam en geest zich zo kunnen gaan verhouden tot de dood was nieuw. Het gaat dan om de existentiële angst die ineens een duizelingwekkende overname van de werkelijkheid bedingt. De existentiële angst voor het onbekende, het oncontroleerbare, ofwel de dood waar geen enkel mens onbekend mee is. Normaal gesproken hebben wij mensen, ondanks ons bewustzijn, een manier gevonden om hiermee om te gaan. Hier zijn eindeloos veel theorieën en onderzoeken over te vinden, zoals onder andere beschreven wordt in het boekje ‘The worm at the core - on the role of death in life’ van Sheldon Solomon, Jeff Greenberg en Tom Pyszczynski.
Maar wat gebeurt er als het je even niet lukt om de existentiële angst het hoofd te bieden? Wat gebeurt er als de angst voor het onbekende je van binnenuit begint te verteren. Wat gebeurt er als je door die angst je normale leven niet meer kunt leiden? Dat is het volgende: Het levert een hele heftige periode op die als de tijd daar rijp voor is ook wel weer zorgt voor bepaalde inzichten.
Wanneer je op deze manier geconfronteerd wordt met de dood, --en dan praat ik niet over de dood als gegeven, dit overkomt ons vroeg of laat allemaal, maar met jouw eigen dood en dan niet in de letterlijke zin van het woord maar de ireële kans daartoe die door je hersenen ineens als daadwerkelijk reëel wordt beschouwd--, dan komt er onvermijdelijk wanneer de storm is gaan liggen een moment van overdenking. Wellicht is het woord ‘inzichten’ an sich te beladen, of te groots voor de uitwerking die het eigenlijk heeft gehad. Maar bij mij zette het een soort behoefte in gang om dat wat en wie ik ben te willen achterlaten. Vanuit een angst om deze wereld te verlaten zonder dat iemand behalve ikzelf ook maar enig idee heeft van wat er zich, bij leven, in mijn binnenwereld heeft afgespeeld.
En zo is omhul jouw herinnering tot stand gekomen in de vorm waarin ze zich nu begeeft. Een zeer tactiele vorm die bestaat uit een ‘schaal’ en ‘deksel’ van een gepolijste zelf samengestelde klei. Een sluiting van leer met plexiglas die een veilige omgeving biedt voor; een verzameling van tastbare herinneringen die door de zorgvuldigheid waarmee ze zijn uitgezocht een portret vormen van mij of jou als mens. Waarmee het misschien wel de bezigheid met het thema is, die je dichter bij je eigen kern kan brengen.
Als product heeft het verschillende toepassingen: herinnering aan eersten, herinnering aan een gebeurtenis, herinnering aan reizen, herinnering aan een dierbare. Uiteraard is het aan de eigenaar van zijn of haar omhul jouw herinnering om hier zelf invulling aan te geven.
Onderstaand, een recentelijk artikel dat goed aansluit op het concept.
Een doosje melktandjes, de geur van je oma’s soep, een afspeelkijst met hits uit je tienertijd. Herinneringen vormen je geschiedenis. Maar hoe houd je die vast, en heeft dat zin?
In het hier en nu leven lijkt soms het allerhoogste goed er is, zegt gz-psycholoog Ruth de Heer. Maar herinneringen, van jezelf of collectieve familieherinneringen, zijn wel degelijk belangrijk. Door te weten waar je vandaan komt, wat je vormde, wat jouw voorouders hebben meegemaakt - krijgt jouw identiteit vorm.
Het is menselijk om terug te verlangen naar, bijvoorbeeld, je oma’s keuken waar het naar kippensoep rook, zegt De heer. “Zo herbeleef je een fijne vakantie wanneer je de zee ruikt en denk je bij de geur van versgemaaid gras aan hoe je buitenspeelde als kind”.
Ook voorwerpen kunnen je terugbrengen naar een herinnering, zegt De Heer; je trouwjurk, een mok waar je uit dronk toen je flink depressief was. Hoe hoger de adrenalinepiek in je lichaam was op het moment van je herinnering, hoe sterker die zal zijn. “We onthouden dat de baby op je borst werd gelegd, maar niet dat je je drie uur later omdraaide om te gaan slapen.
Tastbare herinneringen helpen bij jouw verhaal
Is het dan nuttig om die mok te bewaren, alle melktandjes, kindertekeningen, of om met foto’s elke gebeurtenis vast te leggen? Krampachtig alles bewaren neigt naar angst, zegt De Heer. Maar als je een map, doos of Omhul jouw herinnering (:P) hebt met tastbare herinneringen, dan helpt dat je bij het vormgeven van je eigen verhaal.
“Het gaat erom dat je weet wat jouw verhaal is. Dat je een coherent verhaal kunt maken van de mooie en moeilijke momenten in je leven. Herinneringen die je kunt zien, voelen of ruiken, helpen daarbij.”
Herinneringen openen het gesprek met je kinderen
Ook psycholoog en senior-onderzoeker Charlotte van Schie zegt dat een van de functies van herinneringen het vormen van jouw identiteit is. “Met herinneringen schrijf je je eigen verhaal. Als je je puberteit los aan het maken bent van het gezin en zoekt naar wie jij bent, dan spreek je jouw autobiografische geheugen aan.”
Belangrijke mijlpalen en indrukwekkende gebeurtenissen, hoe jij reageerde in moeilijke tijden en hoe je er weer bovenop kwam: dat maakt jou tot wie je bent. Bovendien kunnen tastbare herinneringen het gesprek openen met jouw familie, zegt Van Schie. “We weten uit de literatuur dat praten met je kinderen over hun verhaal bijdraagt aan een gelukkig gevoel.”
Dus haal die melktandjes tevoorschijn en vertel je zoon of dochter over hoe het was toen ze gingen wisselen. Bekijk samen foto’s en kinderknutsels, vertel je neefjes en nichtjes hoe ze waren als baby. De Heer: “Een krachtige herinnering heel gedetailleerd opschrijven met geuren, geluiden en andere zintuigelijke ervaringen van toen, helpt goed om ‘m later te herbeleven.”
Invloed op stemming en eigenwaarde
Van Schie deed onderzoek naar het effect van positieve herinneringen ophalen bij mensen met een borderline-persoonlijkheidsstoornis. Deze groep mensen hebben over het algemeen minder positieve herinneringen en mijlpalen, weet Van Schie, en het lastiger voor ze om ze terug te halen.
“We zagen door hersenonderzoek dat als het lukte om positieve herinneringen op te halen, dat een gunstig effect had op hun stemming en gevoel voor eigenwaarde.”
Mooie herinneringen herbeleven geven een goed gevoel. Dat is gunstig voor iedereen, maar vooral voor mensen die moeite hebben met het vormgeven van hun identiteit of dealen met depressie. Via die herinneringen kun je daaraan werken.
Je bent niet je opa
Herinneringen zijn puzzelstukjes in het verhaal van ons leven, zegt Van Schie. Ze kunnen vervormen met de tijd, je kunt ze aanspreken als er iets te verwerken valt, erop reflecteren als je jouw verhaal vormgeeft.
Wie geen verhaal kan vertellen, worstelt met zijn identiteit, zeggen beide psychologen. Weten waar je vandaan komt, is belangrijk bij dat verhaal. “Het kennen van je geschiedenis is nuttig voor jouw identiteitsvorming.”
Maar die stamboom zegt niet alles over je, zegt Van Schie. Je bent niet je verzetsopa of je talentvolle moeder: jij bent je eigen persoon met eigen herinneringen.
Elise Vermeeren, 25 feb 2024